Verhalen van mij of een gastschrijver

De melkkoe van het probleem

Er is een merkwaardig mechanisme ontstaan in onze samenleving: hoe groter het probleem, hoe groter de geldstroom. Niet per se richting oplossing, maar richting het probleem zelf. Alsof ellende een verdienmodel is geworden. Een melkkoe.

Op micro-niveau zien we het in organisaties waar problemen blijven bestaan omdat ze banen rechtvaardigen, budgetten veiligstellen en structuren in stand houden. Op macro-niveau gebeurt hetzelfde: crises die jaar na jaar worden benoemd, geanalyseerd, geframed — maar zelden opgelost. Integendeel, ze groeien. En met hen groeit het geld.

Menselijk drama wordt zo herleid tot een economische factor. Het verhaal van mensen die vastlopen, verliezen, zoeken naar houvast, wordt verpakt, besproken en doorgegeven. Er wordt aan tafels ernstig geknikt, cijfers worden gedeeld, urgentie wordt uitgesproken. Maar de kernvraag blijft te vaak onbeantwoord: wat gaat u eraan doen?

Ik heb het vaker gezien tijdens televisie-uitzendingen. Een gast spreekt uitgebreid over het probleem, schildert de ernst, de complexiteit, de noodzaak. En dan komt de vraag. Simpel. Direct. Wat is uw oplossing? Wat gaat u concreet veranderen?

Stilte.

Die stilte zegt meer dan alle woorden ervoor. Ze legt bloot dat het probleem soms belangrijker is geworden dan de oplossing. Want een opgelost probleem stopt de geldstroom. Een opgelost probleem haalt de noodzaak weg. Een opgelost probleem is… geen melkkoe meer.

En dus blijft het bestaan. Wordt het groter gemaakt. Complexer. Hardnekkiger. Want hoe groter het probleem, hoe meer middelen gerechtvaardigd lijken. En zo voeden we het systeem dat we zeggen te willen bestrijden.

De vraag is niet langer of we problemen hebben — die zijn er altijd geweest en zullen er altijd zijn. De vraag is: durven we ze nog op te lossen? Of zijn we ongemerkt afhankelijk geworden van hun bestaan?

Misschien begint het met die ene vraag, die we vaker moeten blijven stellen. Ook als het ongemakkelijk wordt.

Wat gaat u eraan doen?